Muddatidan oldin toʻlaganda nimani kamaytirish kerak: muddatnimi yoki toʻlovnimi

Ikki variantning farqi nimada

Qisman muddatidan oldin toʻlaganingizdan keyin bank kreditni qayta hisoblaydi. Keyin ikki yoʻl bor.

Muddatni kamaytirish. Oylik toʻlov oʻzgarmaydi, oylar soni kamayadi. Kredit ertaroq yopiladi.

Toʻlovni kamaytirish. Muddat oʻsha-oʻsha qoladi, har oylik toʻlov kichrayadi. Byudjetga yuk darhol yengillashadi.

Birinchi variant nega foydaliroq: foiz qarz qoldigʻiga hisoblanadi. Avvalgidek toʻlashda davom etsangiz, toʻlovning katta qismi asosiy qarzga ketadi, qoldiq tezroq kamayadi — foiz ham kamroq yigʻiladi.

Misol: 30 mln soʻm kredit, 5 mln qoʻshimcha

Qoldiq 30 000 000 soʻm, yillik 21,63% — Markaziy bankning jismoniy shaxslarga soʻmdagi kreditlar boʻyicha 2026-yil sentabr uchun oʻrtacha tortilgan foizi. 24 oy qolgan, toʻlov 1 550 869 soʻm. Siz jadvaldan tashqari 5 000 000 soʻm toʻlaysiz.

Muddatni qisqartirish 2 417 024 soʻm tejaydi — toʻlovni kamaytirishdan 2 baravar koʻp. Lekin ikkinchi variantda har oy qoʻlingizda 258 478 soʻm koʻproq qoladi.

Qanchalik erta toʻlasangiz, shuncha foyda

60 000 000 soʻm kredit, 36 oyga, yillik 21,63%. Bir xil 10 000 000 soʻm qoʻshimcha turli vaqtda:

Kredit boshida toʻlovning katta qismi foiz boʻladi, shuning uchun erta qoʻshimcha toʻlov kelajakdagi foizni koʻproq olib tashlaydi. Oxiriga kelib variantlar orasidagi farq deyarli yoʻqoladi: foiz kam qolgan.

Katta kredit: farq yanada sezilarli

100 000 000 soʻm kredit, 5 yilga, yillik 21,51% (Markaziy bankning 1 yildan ortiq kreditlar boʻyicha oʻrtacha foizi). Toʻlov 2 734 104 soʻm. Muddat boshida 10 000 000 soʻm qoʻshimcha toʻlov kreditni 4 yil 3 oygacha qisqartiradi va 16 813 883 soʻm tejaydi. Buning oʻrniga toʻlovni kamaytirsangiz — u 2 460 694 soʻm boʻladi, tejam esa 6 404 639 soʻm.

Qachon toʻlovni kamaytirgan maʼqul

• Daromad nomuntazam yoki kamayishi mumkin: kichikroq majburiy toʻlov — xavfsizlik zaxirasi.
• Kutilmagan xarajatlar uchun pul yoʻq. Oʻtkazib yuborilgan toʻlov foizdagi farqdan qimmatroqqa tushadi.
• Foizi yuqoriroq boshqa qarz bor. Boʻshagan pulni oʻsha qarzga yoʻnaltirish foydaliroq — tartibini «Qachon qarzsiz boʻlaman» kalkulyatori koʻrsatadi.
• Toʻlov daromadning juda katta qismini oladi va oylikdan oylikkacha yetkazish qiyin.

Toʻlovni kamaytirgandan keyin ham avvalgi summani toʻlab, farqni muddatidan oldin toʻlov sifatida rasmiylashtirsangiz, natija muddatni qisqartirishga yaqinlashadi. Lekin bu intizom talab qiladi: har safar qoʻshimcha toʻlash va, bank talab qilsa, ariza berish kerak.

Har oy ozgina qoʻshib toʻlasangiz

Oʻsha 30 mln soʻmlik kredit, lekin bir martalik summa oʻrniga har oy 300 000 soʻm qoʻshasiz. Muddat qisqartirilsa, kredit 1 yil 8 oyda yopiladi, tejam — 1 417 341 soʻm. Toʻlov kamaytirilsa, majburiy qism asta-sekin kichrayadi, tejam — 842 985 soʻm.

Katta summa boʻlmasa, muntazam qoʻshimcha toʻlov yaxshi variant: samarasi bir yoʻla 5 mln dan kamroq, lekin har oy yigʻilib boradi.

Qonun nima deydi

Kreditni muddatidan oldin toʻlash huquqi bir nechta hujjatda mustahkamlangan. «Isteʼmol krediti toʻgʻrisida»gi qonun (16-modda): isteʼmolchi kreditni muddatidan oldin qaytarishga haqli va foizni faqat haqiqatda foydalangan muddat uchun toʻlaydi.

Banklar uchun Markaziy bankning 3030-son Nizomi (35-band) kredit shartnomasida kreditni istalgan vaqtda jarima sanksiyalarisiz muddatidan oldin soʻndirish huquqini nazarda tutishni talab qiladi. MMT va lombardlarning mikroqarzlari uchun 765-son qonun (32–33-moddalar) muddatidan oldin toʻlaganlik uchun neustoyka undirishni toʻgʻridan-toʻgʻri taqiqlaydi.

Qisman toʻlovdan keyin aynan nima kamayishi — muddatmi yoki toʻlovmi — qonunda toʻgʻridan-toʻgʻri belgilanmagan: tartib shartnomada yoziladi. Nizomga koʻra, rejadagidan koʻp toʻlasangiz, shartnomada boshqacha tartib boʻlmasa, bank ortiqcha summani asosiy qarzga yoʻnaltiradi, kreditni qayta hisoblaydi va yangi jadval beradi. Shuning uchun qoʻshimcha toʻlovdan oldin bank qaysi variantni qoʻllashini soʻrang.

Muddatidan oldin qanday toʻlanadi

1. Ikkala variantni oʻz raqamlaringiz bilan muddatidan oldin toʻlash kalkulyatorida hisoblang.
2. Bankdan ariza qanday berilishi, qaysi variant qoʻllanishi va tanlash mumkinligini aniqlang.
3. Summani kiriting va u toʻlov sanasigacha hisobda yotmasdan, aynan asosiy qarzni soʻndirishga ketganini tekshiring.
4. Yangi toʻlov jadvalini oling va hisob bilan solishtiring.