Bir nechta qarzni qaysi tartibda yopish kerak: qor koʻchkisi yoki koʻchki

Avval — barcha qarzlar boʻyicha toʻlov

Har qanday usul har bir qarz boʻyicha majburiy toʻlovni oʻz vaqtida toʻlashdan boshlanadi. Kechiktirish uchun shartnomada odatda neustoyka bor va u toʻgʻri tartibdan keladigan butun foydani yeb qoʻyadi.

Usul faqat bitta savolni hal qiladi: majburiy toʻlovlardan tashqari qolgan pulni qayerga yoʻnaltirish. Oyiga 100–300 ming ham barcha qarzlarni yopish sanasini oʻzgartiradi.

Koʻchki va qor koʻchkisi qanday ishlaydi

Koʻchki. Qarzlarni foiz boʻyicha, eng yuqorisidan eng pastigacha tartiblang. Barcha qoʻshimcha summa yuqoridagi qarzga ketadi. U yopilgach, uning toʻlovi va qoʻshimcha summa keyingisiga oʻtadi. Matematik jihatdan bu doim eng kam foiz beradi.

Qor koʻchkisi. Qarzlarni qoldiq boʻyicha, eng kichigidan eng kattasigacha tartiblang. Qoʻshimcha summa eng kichigiga ketadi. Dastlabki qarzlar tez yoʻqoladi — bu koʻrinib turadi va toʻxtab qolmaslikka yordam beradi. Foiz odatda biroz koʻproq chiqadi.

Asosiy umumiy qoida: yopilgan qarzning toʻlovi sarflanmaydi, keyingi qarzga oʻtadi. Shuning uchun har bir yopilgan qarz qolganlarini tezlashtiradi — nomlari ham shundan.

Misol: toʻrtta qarz va ustiga 300 000 soʻm

Kredit foizi — 21,63%, Markaziy bankning jismoniy shaxslarga soʻmdagi kreditlar boʻyicha 2026-yil sentabr uchun oʻrtacha tortilgan foizi. Mikroqarz foizi shartli — oʻz shartnomangizdagi foizni qoʻying. Nasiya va doʻstdan qarzda foiz yoʻq.

Majburiy toʻlovlardan tashqari oyiga 300 000 soʻm qoladi. Uch variantni solishtiramiz:

Qoʻshimcha toʻlovning oʻzi yoʻlni 1 yil 6 oydan 1 yil 3 oygacha qisqartiradi. Koʻchki qor koʻchkisiga nisbatan yana 480 312 soʻm tejaydi, faqat majburiy toʻlovlarga nisbatan esa — 1 158 447 soʻm.

Koʻchkida yopilish tartibi: Mikroqarz — 9 oy, Telefon nasiyasi — 10 oy, Doʻstdan qarz — 10 oy, Naqd pul krediti — 15 oy. Qor koʻchkisida: Doʻstdan qarz — 5 oy, Telefon nasiyasi — 7 oy, Mikroqarz — 10 oy, Naqd pul krediti — 15 oy.

Qor koʻchkisi birinchi qarzni 5 oyda yopadi, koʻchki — 9 oyda. Bu siz uchun muhim boʻlsa, foizdagi farq motivatsiya uchun oʻrinli toʻlov boʻlishi mumkin.

Qaysi birini tanlash kerak

• Foizlar keskin farq qilsa (masalan, mikroqarz va oddiy kredit) — koʻchki: qimmat qarzni har oy kechiktirish sezilarli qimmatga tushadi.
• Foizlar yaqin yoki qarzlarning bir qismida foiz yoʻq — usullar orasidagi farq kichik, rioya qilish osonrogʻini tanlang.
• Avval qarzlarni yopishni boshlab, toʻxtab qolgan boʻlsangiz — qor koʻchkisi: tez gʻalabalar oxirigacha yetishga yordam beradi.
• Tanish yoki qarindoshlardan foizsiz qarz — pul jihatidan shoshilinch emas, lekin munosabatni buzmaslik uchun aniq jadval kelishib oling.

Alohida holatlar

Toʻlov foizdan kam. Qarzga toʻlayotganingizdan koʻp foiz hisoblansa, u kamaymaydi, oʻsadi. Bunday qarzni birinchi navbatda yopish kerak, aks holda hech qaysi usul ishlamaydi. Kalkulyator bu haqda ogohlantiradi.

Dollardagi qarz. Uning soʻmdagi qoldigʻi kurs bilan birga oʻzgaradi. Kalkulyator bunday qarzlarni Markaziy bank kursi boʻyicha hisoblaydi, lekin yodda tuting: kurs oshsa, soʻmdagi qarz ham oshadi.

Eskisini yopish uchun yangi qarz. Bu faqat yangi foiz sezilarli past boʻlsa va keragidan koʻp olmasangiz yordam beradi. Boshqasini yopish uchun yuqoriroq foizli qarz olish yoʻlni faqat uzaytiradi.

15 daqiqada reja

1. Barcha qarzlarni yozib chiqing: kreditlar, nasiyalar, mikroqarzlar, tanishlardan qarzlar. Har biri uchun — qoldiq, shartnomadagi foiz va oylik toʻlov.
2. Majburiy toʻlovlar va odatiy xarajatlardan keyin qancha qolishini hisoblang. Shu summa — sizning qoʻshimcha toʻlovingiz. Kamroq boʻlsa ham, har oy boʻlsin.
3. Qarzlarni kalkulyatorga kiriting va koʻchki bilan qor koʻchkisini solishtiring. Haqiqatan amal qila oladigan usulni tanlang.
4. Har bir qarz qachon yopilishini va tartibini yozib qoʻying. Qarz yopilganda uning toʻlovini xarajatga emas, darhol keyingi qarzga oʻtkazing.
5. Oyda bir marta qoldiqlarni tekshiring. Daromad oʻzgarsa, qoʻshimcha summani qayta hisoblang, lekin rejadan butunlay voz kechmang.