Annuitet yoki differensial toʻlov: qaysi biri foydaliroq

Ular nimasi bilan farq qiladi

Annuitet toʻlov har oy bir xil. Boshida uning katta qismi foiz, oxiriga kelib — asosiy qarz.

Differensial toʻlov qarzning teng qismi va qoldiqqa hisoblangan foizdan iborat. Qoldiq kamayadi, foiz ham — shuning uchun har oylik toʻlov oldingisidan biroz kam.

Foiz va muddat bir xil, lekin differensial sxemada qarz birinchi oydan tezroq soʻndiriladi. Foiz kichikroq qoldiqqa hisoblanadi — ortiqcha toʻlov shuning uchun kam.

Misol: 30 mln soʻm kredit, 3 yilga

Foiz 21,63% — Markaziy bankning jismoniy shaxslarga soʻmdagi kreditlar boʻyicha 2026-yil sentabr uchun oʻrtacha tortilgan foizi.

Differensial sxema 1 035 371 soʻm tejaydi, lekin birinchi yilda 1 817 874 soʻm koʻproq toʻlaysiz. Differensial toʻlov annuitetdan faqat 17-oydan boshlab pastroq boʻladi.

Ipotekada farq juda katta

600 mln soʻm kredit, 20 yilga, 21,51% (Markaziy bankning jismoniy shaxslarga 1 yildan ortiq kreditlar boʻyicha oʻrtacha foizi; ipoteka foizi banklarda boshqacha).

Uzoq muddatda differensial sxema 722 051 739 soʻm tejaydi. Lekin birinchi toʻlov 2 346 547 soʻm yuqori va annuitetdan faqat 54 oydan keyin pastroq boʻladi. Shuning uchun bank aynan birinchi toʻlovni koʻtara olishingizga qaraydi.

Qaysi birini tanlash kerak

• Daromad barqaror va birinchi toʻlov zaxira bilan koʻtariladigan boʻlsa — differensial: ortiqcha toʻlov kam.
• Toʻlov shundoq ham chegarada boʻlsa — annuitet: boshida bir xil va pastroq yuk.
• Muddatidan oldin toʻlashni rejalashtirsangiz — sxemalar orasidagi farq qisqaradi: qoʻshimcha toʻlovlar qoldiq va foizni oʻzi kamaytiradi.
• Bank qaysi sxemalarni taklif qilishini aniqlang: har bir mahsulot boʻyicha tanlov hamma bankda boʻlavermaydi.

Annuitet va muddatidan oldin toʻlash

Annuitet olgan boʻlsangiz-u, daromad oshgan boʻlsa, differensial sxema foydasiga yaqinlashish mumkin: toʻlovdan ortiq toʻlang va muddatni qisqartirishni tanlang. Bu qanchalik foydali ekanini muddatidan oldin toʻlash kalkulyatori va «Muddat yoki toʻlov» tahlili koʻrsatadi.

Birinchi toʻlov nimadan iborat

30 mln soʻm misolida birinchi annuitet toʻlov — 1 139 979 soʻm. Shundan 540 750 soʻm — oylik foiz, qarzga esa atigi 599 229 soʻm ketadi.

Differensialda birinchi toʻlov 1 374 083 soʻm: foiz oʻsha 540 750 soʻm (qoldiq hozircha bir xil), qarzga esa 833 333 soʻm ketadi — deyarli ikki baravar koʻp.

Annuitetda muddatning birinchi yarmida kredit boʻyicha barcha foizlarning 72% ini toʻlaysiz. Shuning uchun muddat boshidagi qoʻshimcha toʻlovlar eng koʻp foyda beradi.

Tanlashdagi koʻp uchraydigan xatolar

• Faqat oylik toʻlovni solishtirish. Kichikroq toʻlov deyarli har doim koʻproq ortiqcha toʻlovni bildiradi.
• Differensial sxemani «chegarada» olish. Birinchi toʻlov boʻsh daromadning deyarli hammasini olsa, har qanday kutilmagan xarajat kechikishga olib keladi, u esa foizdagi farqdan qimmatroq.
• Muddatidan oldin toʻlashni unutish. Annuitet boʻyicha muntazam qoʻshimcha toʻlovlar sxemalar orasidagi farqni qisqartiradi — buni muddatidan oldin toʻlash kalkulyatorida hisoblang.
• Toʻliq jadvalga qaramaslik. Kalkulyatorda u bir bosishda ochiladi: har oyda qancha foiz borligi koʻrinadi.

Bank jadvalini kalkulyator bilan qanday solishtirish

Kalkulyator foizni qoldiqdan yillik foiz / 12 sifatida hisoblaydi. Banklar koʻpincha foizni oydagi haqiqiy kunlar soni boʻyicha hisoblaydi, shuning uchun ularning jadvalidagi summalar biroz farq qilishi mumkin — oyiga oʻnlab yoki yuzlab soʻm.

Katta farq — toʻlovga yana nima kirishini bankdan soʻrash uchun sabab: sugʻurta, xizmat koʻrsatish komissiyasi yoki boshqa xizmatlar. Faqat foizni emas, kreditning toʻliq qiymatini solishtiring.

Toʻlov sxemasi shartnomada va bank u bilan birga beradigan jadvalda koʻrsatiladi. Jadvaldagi barcha toʻlovlar bir xil boʻlsa — bu annuitet, har keyingisi kamroq boʻlsa — differensial.

Qisqacha

• Differensial toʻlov kamroq ortiqcha toʻlov beradi, annuitet — boshida bir tekis va pastroq yuk.
• Farq muddat va foiz bilan oʻsadi: ipotekada u juda katta, qisqa kreditda sezilarli, lekin kichik.
• Differensialni faqat birinchi toʻlov zaxira bilan koʻtariladigan boʻlsa tanlang.
• Annuitet boʻyicha muddatidan oldin toʻlash sxemalar orasidagi farqni qisqartiradi.